Un ten días nos que unha foto lle gusta, e xa está. E se quizas tivese que defendela diante dun xurado ou non saberia que dicir na sua defensa ou se inventaria unha chea de tonterias do tipo “ o uso do angular aporta dramatismo a imaxe” ou ou calquera que comece por “eiuí o que intento trasmitir…”.
Hai días nos que unha foto simplemente te gusta, e xa está, sen maís. E inda que sexa un simple retrato como este de (festival de cine que me permito recomendar enerxicamente) gustache. Gustache e queres que a xente o vexa, e decides colgalo pra que a xente o vexa. Por que inda que isté é o retrato que te gusta, ou precisamente por iso, a foto estaba pintada en vertical.

Facerlle caso o sol carecía de sentido, era moito mais práctico seguir a choiva. Se chovía, metíaste na tenda e durmías. Cando deixaba de chover, saias. O reloxo biolóxico facía un par de dias que deixara de funcionar correctamente e os sentimentos de fame e sono eran unha mera consecuencia da choiva ou de que alguén conseguira pescar algo.

Estamos a mediados de Xuño a 340km o norte do circulo polar en medio da Laponia finesa. Fai dous dias Janne enfilou a súa avioneta neste estreito lago, o suficientemente longo para que un experimentado piloto coma el coloque suavemente os flotadores da “OH-MAB” sobre a superficie especular, pero o suficiente curto para que as miñas pulsacións aumentasen considerablemente. Janne tiña entón 29 anos e leva dende os 17 pilotando. Ten aterrado e despegado sobre asfalto, terra, xeo, neve e auga e foi xustamente nestas latitudes onde aprendeu a manexar os flotadores, moi útiles nunha zona na que é mais fácil atopar auga que terra.

A idea principal era pescar. Eu recoñezo que nunca fun un apaixoado da pesca, pero a idea de facer 1000km en avioneta sobrevoando toda Finlandia pareceu o suficientemente atractiva. Ademais coincidiu que eu tiña que estar en Sodankyla unha semá mais tarde para cubrir o Midnigth Sun Film Festival con Kaisa, e casualmente Sodankyla esta a uns 100km o norte do circulo polar. Uns dias antes do solsticio de verán se organiza alí un moi peculiar festival de cine. Digo que é peculiar por que é a antítese do glamuroso festival de cine, informal é acolledor, onde as estrelas invitadas fan cola no pequeno supermercado dista pequena vila xunto cos entusiasmados nativos, a prensa e os asistentes que acampan nos arredores do instituto. E especial tamén por que o único cine dista localidade non chega para proxectar todas as películas que se presentan, así que o ximnasio do colexio e mais unha enorme e vella carpa de circo, chea de remaches e rotos polos que se filtra o sol que acompaña a 24h do dia, serven como improvisadas salas de cine.

Así que alí estaba eu, na que probablemente sexa a maior superficie deshabitada de Europa, cunha caña de pescar, un equipo completo de foto e portátil, fritindo en manteiga as troitas que Becke e mais Janne pescaran e pensando que se algunha vez tivese que pensar cal foi o momento mais tranquilo da miña vida probablemente sexa este. A desaparición total do concepto de dia, a lonxanía do mundo, e a relaxada e amigable compañía destes dous fineses, que acaban de chegar a conclusión que poder estar a 100km do primeira sinal de vida humana bebendo unha cervexa e escoitando na radio un programa sobre documentais independentes é sinónimo de servizo público, sumíate nun estado de relaxación que te facía pensar que aquelo, indiscutiblemente, tiña que ser virtual.

E a luz o era. Acabábamos de chegar de un avión alemán que fora derribado na segunda guerra mundial por un piloto ruso. Eran xusto as 12 da noite cando despegamos dun lago pegado a fronteira con Noruega de volta o noso campamento. Xa que as nosas tendas estaban situadas nunha pequena vaguada non foi ata ese momento que vin, realmente o sol de media noite. En menos de media hora xa estabamos de volta na pequena praia onde tiñamos o improvisado aparcamento da nosa avioneta. Becke decidiu que era un momento perfecto pra ires a pescar e antes de que Janne e mais eu acabásemos de atala avioneta xa baixaba a praia con caña e botas altas. Nolos-dous quedamos un rato sentados na beira gozando do momento. Os dous tiñamos as nosa cámaras e iamos sacando fotos xogando co reflexo do ceo sobre o lago. O derroche de tons e cores se multiplicaba por dous. Nun momento Janne, cunha expresión que denotaba a alegría que sentía, díxome que era a luz mais bonita que vira na súa vida. Asistín e seguín facendo fotos.

Uns cantos dias mais tarde descubrín que, por primeira vez, perdera toda a información dunha tarxeta de memoria. Todas as fotos do avión alemán, as do meu primeiro sol de media noite, e as da avioneta e Becke sobre o lago, desapareceran cun formateo insensato. Un pequeno falle meu fixo que todas esas imaxes, e esa “luz mais fermosa da miña vida” non puidese salvarse. Solo conseguín rescatar un par de imaxes que agora axudan a miña cabeza a non esquecer ese momento. Esta é unha delas.

O do xornalismo deportivo e algo que, sobretodo nistes días de mundiais e patriotismo exacerbado non me acaba de cadrar.

Lembro unhas imaxes dalgún documental anti-Bush nas que se analizaba a reacción da “Prensa Libre” estadounidense na guerra de Irak. Nise documental mostrábanse conexións cos enviados especiais que as principais cadenas de televisión norteamericanas tiñan en Bagdag e outras dos propios estudios centrais. En todas elas o xornalistas “support our troops”.

“We hope the best for our soldiers”, “wi will, cos we are doing it, win this war”, “Our boys ar doing a great job”. E isto é xornalismo, xornalismo independente. Ha, vale.

E digo isto por que o outro día mentres escoitaba o partido España-Tunez (é non por vontade propia), non puiden evitar preguntarlle a /luneira (licenciada en xornalismo en apenas unhas horas) si na prensa deportiva iso da imparcialidade non facia falla.

E que cada vez que o comentarista de RNE dicía “tranquilos que esta partido lo ganamos” non podía evitar que me viñese a cabeza a imaxe de ise xornalista con chaleco antibalas e casco que facía xornalismo “independiente” mentres que detrás súa o ceo se iluminaba dun espectáculo de luces e morte.

JUKKA GRÖNDAHL / HS

A quen vedes eiqui, en primeiro plano, todo elegante coa súa garabata e o seu gorro de Karhu (que significa oso en fines) de esquiar estilo anos 70 e o mismisimo Sami Kero. Sami ten 27 anos e estudiou xornalismo e fotografía. Dista ultima carreira tiven a oportunidade de compartir un ano con el. Era o seu terceiro e ultimo ano na escola e xa traballaba pra revistas e como suplente no Helsingin Sanomat .Sami é desas persoas que irremediablemente cae ben. E un sorriso con patas e unha cámara. Ademais é un impresionante fotógrafo e un bo contador de historias.

Sami acaba de gañar o Vuoden Reportaasin 05, que ven sendo como “Reportaxe de Oro 05” pola imáxenes que trouxo dos campos de refuxiados de Gaza. Sami agora traballa para o Helsinguin Sanomat en plantilla e é o seu fotógrafo mais internacional. Sami é un bo amigo, un deses amigos fineses que ves pouco e sentes moito.

Noraboa Sami.

Fago un pequeno descanso na miña rescatada afición a ler, e deixo “Ébano” sobre o chinchorro. Plantéxome unha dúbida. As hamacas (chinchorro e o termino venezolano pra hamaca) ¿veñen de África ou de América?

Tras unha pequena pausa pra resolver ista dúbida estúpida continuo co convencemento pleno de que as hamacas son americanas.

Do que realmente quería falar era de África. Da África que estou a descubrir, da que Kapuscinski estame a contar. Disa África da que ninguén nunca me contou nada.

Áfirica, se sobre todo a África negra é a gran esquecida. E non me refiro a súa situación actual, na que os intereses europeos seguen a facer as súas guerras con “mano de obra local”, nin do SIDA que arrasa cual incendio forestal en Galicia. Non, eu falo da historia. Queda claro que a nosa educación (polo menos a dos da xeración COU) foi a da España. Pero España a que “descubriu” América, a que reconquistou e botou os “moros”, a do reino de Castilla. A nosa educación sobre a historia esta claramente contaxia da por isa “Una grande y libre” España que pares que existe dende que os dinosauros abandonaron a terra (na xunta conservábamos algúns exemplares ata fai pouco). Pero e que non somentes e centralista española, e que a nosa historia universal non vai mais o norte do Báltico nin mais o sur do estreito. Iso si, do Imperio Romano ata o nome dos netos do cuñado do emperador. ¿Pero que pasou en África? Nin idea.

A idea que te queda de África e que foron sempre catro negros mortos de fame que vivían en chozas de barro e palla. Despois chegaron os europeos e os colonizaron. ¿E en que consistiu a conolización? Pois no acto de conolizar (frase facilmente escoitable nun centro de ensino universitario). Despois da conolizacion démoslles a independencia e agora se matan entre eles. Ista sería unha versión de peto da historia xeral de África, se non te preocupas en saber un pouco mais, claro está. E eu, recoñezo, nunca o fixera.

Supuña que as guerras actuais viñan de intereses Europeos e que a “africanización” non foi mais que un proceso de cambio de funcionario branco por funcionario negro, pero que o poder segue a ser branco. Agora descubro cun pouco mais de detalle que durante a conolización se xuntaron en apenas corenta colonias o que ata mediados do século XIX eran uns dez mil reinos, federacións e comunidades tribais. E que en moitos casos se meteu no mesmo saco a inimigos eternos. Isto agora é usado polo branco que xa non manda pra apoiar a unha ou a outra tribu a cambio de intereses.

    Toda a poboación europea se escandalizou coas imáxenes de hutus matando a tutsis, imáxenes que vendían unha guerra de salvaxes matando a machetazos o seu veciño. Imaxenes que non falaban do apoio de Bélxica a minoría tutsi, situándoa en cargos de poder, nin de como o seu Goberno calou apesares de ter informacións claras do que se avecinaba. Tanpouco nos contaban de como Francia vendeu armamento e apollou os utus radicais por que istes falaban francés en vez dos tutsis, que eran anglófobos. Nin da desastrosa, lenta, e esquiva intervención da ONU. Isa imáxes nunca as vimos.

En fin, que ninguén nunca nos contou de onde ven África, que pasa con ela, que fixemos con ela, e que estamos a facer.

Pero eu volto con Kapuscinski. Volto a África.

(Se queredes saber algo mais do que pasou en Ruanda recomendovos isto)

Hoxe os meus chicos non navegaron.

Mentres escoltaba a retrasmisión da regata In-Port Portsmouth, a oitava parada da Volvo Ocean Race, na paxina web púxenme a revisar o meu recentemente ordeado arquivo. Buscaba as fotos que sacara cando estivera navegando co equipo Movistar. O barco no que eu navegara e no que ista xente estaba a piques de rematar a volta o mundo probablemente este agora apoiado no fondo do océano Atlántico, a unhas 350 millas náuticas da costa británica. O Galicia, nome co que foi rebautizado o barco Movistar, tivo problemas dende que saíu do porto de Vigo. Problemas na quilla pivotante que non deberon quedar moi ben solucionadas xa en que en Tierra de Fuego case van a pique, e agora, inda que non se da por afundido oficialmente, no é moi probable que un cascaron de fibra de carbono, con unha vía de auga, ventos de 50 nos e olas de 6m dure unha sema, así, el soliño. Así que a tripulación en terra, san e salva, e o barco o fondo.

Pero isto faime pensar. Estaba a buscar unha foto para actualizar o meu fotolog e adicarllo a tripulación do Movistar lembreime de Hans Horrevoets, tripulante do Abn Amro Two que morreu días antes de que o barco español fora a piques. E lémbrome tamén do Dinish e dos tres tripulantes mortos. Pero para escribir isto tiven que ir a internet e buscar a noticia, xa que nin me lembraba do nome nin do numero de mortes. Pero da volvo no me perdía nada. Entón ven ista sensación de egoísmo.

Pero é inevitable. O que temos preto sentímolo mais, e preto non ten por quedar eiqui o lado. Si que é verdade que eu estiben no barco, que incluso saudase a Pepe Ribes cando me cruzaba con el en Sanxenxo, e que Bouwe Bekking, patrón do Movistar me preguntase “How’s going” cando se dirixía a subires o barco en Vigo (how is going? e a min mo preguntas, ti? que te vas a pasar un mes metido nun cascaron?), si que é verdade que o sentín mais de preto. Pero tamén sentín moi de preto cando asasinaron a Couso no hotel Palestina, e non o coñecía, de feito nin tan sequera sabia que era galego ata que o mataron. Pero ise día non fun a clase e quedeime pegado diante da tele facendo zaping para saber que pasara. Ata que non dicían mais e corrín a por unha conexión a internet. E eu a ise home non o vira na vida, nin sabia del. E non é por cuestións nacionais, que Taras Protsiuk era Ucraniano. Pero eran cámaras. Por que ise mesmo día mataron a un xornalista de Al.-Yazira, e nin me lembro do nome, e días antes a Anguita Parrado. E non é que me dea igual. Pero non foi o mesmo. Couso e Taras eran cámaras. E sentino mais preto. E eu son fotógrafo, tampouco somos do mesmo sector. Incluso na rúa e nas rodas de prensa sempre soe haber algún cámara que te incordia, e neses momentos te cagas neses tíos de trípodes grandes e que protestan por que sempre estas diante e te dan “culatazos” coa batería da cámara.

Pero logo cólleslle mais cariño. Como os chicos do Movistar, que hoxe viron a regata dende unha motora mentres os seus rivais de regata e compañeiros de aventura pelexaban con rachas de 35 nos. E a min dáme pena, e gustaríame dicirlles “animo chavales”. E iso por que perderon un xoguete que custou case 1 millón de euros. E penso cantas cousas poderían facer con ise millón de euros. E que ise millón de euros púxoo Movistar, Iberia e Pascual, tres empresas as que lle teño especial rabia. E que o sacaron de todo o que me rouban nas facturas de móbil, nos viaxes en turista sen nin sequera darte os bos días, e na leite que mercan en Francia pra vender eiqui.

Pero inda así hoxe, coma onte e nantronte , abrín a páxina da Volvo Ocean Race e a do equipo español e busca de algunha información do dichosos barco. Será isto o fenómeno “fan”